Rusya-Ukrayna savaşında İHA teknolojilerindeki değişim hava savunma mücadelesini yeni bir aşamaya taşıyor. Rus kuvvetlerinin son dönemde Geran-4 ve Geran-5 gibi jet motorlu modellerin kullanımını artırdığı bildiriliyor.
Alman Focus dergisinin 17 Eylül tarihli analizine göre, bu İHA’ların en önemli avantajlarından biri hız. Yeni modeller, Ukrayna’nın kullandığı birçok önleme İHA’sından daha hızlı hareket ettiği için hedefe yetişmek ve uygun önleme pozisyonuna girmek zorlaşıyor.
600 kilometre hıza ulaşabilen modeller var
Focus, eski pervaneli Geran/Shahed modellerinin yaklaşık 185-250 km/s bandında hareket ettiğini, yeni jet motorlu modellerde ise hızın 300 km/s’nin üzerine çıktığını aktarıyor.
Ukrayna Hava Kuvvetleri yetkililerinin açıkladığı değerler modeller arasındaki farkın daha da büyük olabileceğini gösteriyor. Buna göre Geran-4'ün seyir hızı yaklaşık 320 km/s, daha büyük Geran-5'in hızı ise yaklaşık 450-600 km/s seviyesine ulaşabiliyor. Geran-5'in 6 bin metreye kadar çıkabildiği de belirtiliyor.
Bu rakamlar sahadaki her uçuşun aynı hızlarda gerçekleştirildiği anlamına gelmiyor; hız ve irtifa, görev profiline göre değişebiliyor.
Önleme İHA’ları hız yarışında zorlanıyor
Sorunun temelinde basit bir fizik hesabı bulunuyor. Hedef İHA 300 km/s hızla ilerlerken onu takip eden önleme İHA’sının yalnızca biraz daha hızlı olması yeterli olmayabiliyor. Küçük hız farkı, önleyicinin hedefe ulaşabilmesi için çok uzun mesafe kat etmesini gerektirebiliyor.
Focus'un aktardığına göre Ukrayna bazı jet motorlu İHA’ları vurmayı başarıyor ancak henüz bunlara karşı sistematik ve güvenilir bir koruma oluşturabilmiş değil.
Ukrayna Hava Kuvvetleri de jet motorlu İHA’ların geleneksel Shahed/Geran modellerine göre daha zor hedefler olduğunu kabul ediyor. Ukraynalı yetkililer, jet motorlu hedeflere karşı önleme oranının yüzde 60'ın üzerinde olduğunu açıklarken mevcut sistemlerin geliştirilmesi gerektiğini belirtiyor.
Geran-4 ve Geran-5 kullanımı artıyor
Sorun yalnızca hızla sınırlı değil. Rusya'nın bu sistemleri daha büyük miktarlarda kullanmaya yöneldiğine ilişkin işaretler de bulunuyor.
Ukrayna Hava Kuvvetleri tarafından ağustos ayında yapılan açıklamaya göre bazı Rus saldırı paketlerinde jet motorlu İHA'ların oranı üçte iki seviyesine kadar çıktı. Ukrayna askeri istihbaratı da Rusya'nın üretimini Geran-4 ve Geran-5 modellerine doğru kaydırdığını bildiriyor.
Focus'un daha önce yayımladığı bir başka haberde de Geran-4 ve Geran-5'te kullanılan jet motorlarının Çin kaynaklı olduğu aktarılmıştı.
Ukrayna yeni önleme sistemleri geliştiriyor
Ukrayna ise hızlanan tehdide karşı daha hızlı önleme İHA’ları ve farklı hava savunma çözümleri geliştirmeye çalışıyor.
Reuters'ın 15 Eylül tarihli haberine göre Ukrayna'nın ilk yüksek hızlı önleyici çalışmalarında kontrol ve yönlendirme sorunları yaşandı. Kiev, daha hızlı önleme İHA’larının yanı sıra güdümlü füzeler ve yapay zekâ destekli karşı önleme yöntemleri üzerinde çalışıyor.
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski de yerli bir önleme sisteminin jet motorlu bir Shahed'i düşürdüğünü açıklarken sistemde halen teknik iyileştirmelere ihtiyaç bulunduğunu söyledi.
Böylece hava savaşında yeni bir “hız yarışı” ortaya çıkıyor: Rusya daha hızlı ve jet motorlu saldırı İHA’larının kullanımını artırırken Ukrayna, bu hedefleri daha düşük maliyetle ve yeterli hızda durdurabilecek yeni nesil önleme sistemleri geliştirmeye çalışıyor.
