Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM), insansız hava aracı (İHA) sistemlerine yönelik kapsamlı mevzuat çalışmasını tamamlayarak *İnsansız Hava Aracı Sistemleri Talimatı (SHT-İHA)*nı yürürlüğe koydu.
SHGM'den yapılan açıklamaya göre, yeni talimat; İHA'ların kayıt ve tescili, ithalatı, operasyonları, pilot yetkilendirmeleri, üretici ve ithalatçı sorumlulukları ile emniyet ve denetim süreçlerini güncel ihtiyaçlar, teknolojik gelişmeler ve uluslararası standartlar doğrultusunda yeniden düzenliyor.
Düzenlemenin Türkiye genelinde 90 binden fazla insansız hava aracını ve yaklaşık 2 milyon İHA pilotunu doğrudan ilgilendirdiği belirtildi.
Uçuş yetkisi artık pilotun lisansına göre belirlenecek
Yeni talimatın en dikkat çeken yeniliği, uçuş yetkisinin artık yalnızca İHA'nın ağırlığına göre değil, pilotun lisans seviyesine göre belirlenmesi oldu.
Bu kapsamda üç yeni lisans seviyesi oluşturuldu:
- P0: Amatör pilot
- P1: Ticari pilot
- P2: İleri seviye pilot
SHGM, bu lisans modelinin dünyada ilk kez Türkiye'de uygulamaya alındığını belirterek, sistemin uluslararası standartlarla uyumlu, daha sade ve etkin bir yetkilendirme yapısı sunduğunu ifade etti.
Uçuş izinleri dijitalleşiyor
Yeni düzenlemeyle birlikte İHA operasyonlarında izin süreçlerinin önemli ölçüde kolaylaştırılması hedefleniyor.
Buna göre;
- Her uçuş için ayrı ayrı risk analizi hazırlanması zorunluluğu kaldırılacak.
- Kayıt, izin ve yetkilendirme işlemleri tek bir dijital platform üzerinden yürütülecek.
- Harita üzerinde belirlenen yeşil bölgelerde ayrıca uçuş izni alınmasına gerek kalmayacak.
- Oyuncak sınıfındaki basit İHA'lar ise kayıt ve lisans zorunluluğundan muaf tutulacak.
Emniyet tedbirleri güçlendirildi
SHGM, süreçlerin kolaylaştırılmasının emniyetten taviz verilerek yapılmadığını vurguladı.
Yeni talimat kapsamında;
- Coğrafi sınırlama (Geofence) sistemleri,
- Uzaktan tanımlama (Remote ID),
- Yazılım sertifikasyonu
zorunlu hale getirildi.
Ayrıca uzun menzilli ve otonom operasyonların güvenli şekilde gerçekleştirilebilmesi amacıyla İHA koridorları da tanımlandı.
İHATTYS devreye alınacak
Yeni düzenlemeyle birlikte İnsansız Hava Aracı Takip ve Trafik Yönetim Sistemi (İHATTYS) de hayata geçirilecek.
SHGM'nin dijital platformu olacak İHATTYS üzerinden;
- İHA trafiği merkezi olarak izlenecek,
- Uçuş bildirimleri yapılacak,
- İzin ve yetkilendirme işlemleri yürütülecek,
- Kısıtlı bölgeler ve İHA koridorlarına ilişkin güncel bilgiler yayımlanacak.
SHGM, sistemin kısa süre içerisinde hizmete alınacağını açıkladı.
Geçiş süresi 31 Temmuz 2027'ye kadar
Mevcut lisans ve belge sahiplerinin kazanılmış haklarının korunacağını belirten SHGM, yeni düzenlemeye uyum sağlanabilmesi amacıyla 31 Temmuz 2027 tarihine kadar geçiş süreci tanındığını duyurdu.
Yeni talimatla Türkiye'nin hızla büyüyen insansız hava aracı ekosisteminde operasyonların daha güvenli, hızlı ve dijital bir altyapı üzerinden yürütülmesi hedefleniyor.
