NASA, uzayda bugüne kadar gerçekleştirilecek en dikkat çekici kurtarma operasyonlarından biri için geri sayıma geçti.

Yaklaşık 21 yıldır gama ışını patlamaları, kara deliklerin oluşumu ve nötron yıldızlarının çarpışmaları gibi evrenin en yüksek enerjili olaylarını inceleyen Neil Gehrels Swift Gözlemevi, yörüngesinin kritik seviyenin altına düşmesi nedeniyle Dünya atmosferine girerek yok olma riskiyle karşı karşıya kaldı.

NASA'nın hesaplamalarına göre herhangi bir müdahalede bulunulmaması halinde Swift Uzay Teleskobu'nun Ekim 2026'da atmosfere girerek parçalanması bekleniyor.

Güneş fırtınaları yörüngeyi düşürdü

Alçak Dünya yörüngesinde görev yapan Swift, yıllardır atmosferik sürtünme nedeniyle irtifa kaybediyordu.

Ancak Güneş'in 11 yıllık döngüsünün en aktif dönemi olan ve 2024 yılında zirve yapan solar maksimum süreci, bu kaybı önemli ölçüde hızlandırdı.

Yoğun güneş fırtınalarının Dünya atmosferini genişletmesi, teleskobun daha yoğun atmosfer tabakasıyla karşılaşmasına neden olurken, sürtünmenin artması Swift'in yörüngesini yaklaşık 298 kilometrenin (185 mil) altına düşürdü.

30 milyon dolarlık kurtarma görevi

NASA, teleskobun ömrünü uzatmak amacıyla Arizona merkezli Katalyst Space Technologies şirketiyle 30 milyon dolarlık bir anlaşma imzaladı.

Operasyon kapsamında geliştirilen LINK isimli 270 kilogramlık robotik uzay aracı, Northrop Grumman tarafından işletilen Stargazer uçağından bırakılacak Pegasus XL roketiyle uzaya gönderilecek.

Marshall Adaları'ndan havalanacak Stargazer uçağı, yaklaşık 40 bin fit irtifada roketi serbest bırakacak. Yörüngeye ulaşacak LINK uzay aracı ise Swift teleskobuna kenetlenerek birkaç ay içerisinde onu daha güvenli ve uzun ömürlü bir yörüngeye taşıyacak.

Uzayda bakım teknolojisi için kritik adım

Uzmanlar, Swift teleskobunun uzayda bakım veya yakıt ikmali yapılacak şekilde tasarlanmadığını belirterek görevin teknik açıdan son derece zorlu olduğuna dikkat çekiyor.

Operasyonun başarıyla tamamlanması halinde, 2004 yılı maliyetleriyle yaklaşık 300 milyon dolar değerindeki teleskop çok daha düşük bir bütçeyle yeniden görevine devam edebilecek.

NASA'ya göre bu görev, yalnızca Swift'i kurtarmakla kalmayacak; gelecekte görev süresi dolan uyduların uzayda bakım görmesi, yörüngelerinin değiştirilmesi ve yeniden kullanılabilmesi için de önemli bir teknolojik dönüm noktası olacak.