Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA), CFM International'ın LEAP ve Pratt & Whitney'in Geared Turbofan (GTF) motorlarında yaşanan bakım, onarım ve revizyon (MRO) darboğazlarını mercek altına alan kapsamlı bir rapor yayımladı.
"Single Aisle Aircraft Engines MRO: Strategic Levers to Address Supply Chain Challenges" başlıklı raporda; motor dayanıklılığı sorunları, yedek parça eksikliği, yedek motor yetersizliği ve bakım kapasitesindeki kısıtlamaların havayolu operasyonlarını ciddi şekilde aksattığı vurgulandı.
YÜZLERCE UÇAK YERDE BEKLİYOR
Rapora göre, Pratt & Whitney GTF motorlu uçaklarda yaşanan sorunlar nedeniyle Mart 2025 itibarıyla 648 uçak, yani GTF filosunun yaklaşık yüzde 28'i, bakım sırası, yedek motor veya parça beklediği için yerde kaldı.
Bu durum nedeniyle havayolları eski uçaklarını hizmette tutmak, kira sürelerini uzatmak veya ilave uçak kiralamak zorunda kaldı.
MOTOR BAKIM TALEBİ KATLANARAK ARTACAK
IATA, yeni nesil dar gövdeli uçak teslimatlarının hızla artmasının bakım ihtiyacını da önemli ölçüde yükselteceğine dikkat çekti.
2024 yılında yaklaşık 2 bin motor teslim edilirken, 2030-2040 döneminde bu rakamın yıllık 3 bin 700 seviyesinde istikrarlı şekilde devam etmesi bekleniyor.
Buna paralel olarak yıllık motor bakım sayısının;
- LEAP motorlarında 2025'te 600-800 seviyesinden 2040'ta 5 binin üzerine,
- GTF motorlarında ise yaklaşık 1.000'den 2 binin üzerine çıkacağı öngörülüyor.
WILLIE WALSH: "BU SORUN DAHA DA BÜYÜYECEK"
IATA Genel Direktörü Willie Walsh, mevcut darboğazların havayolu operasyonlarını doğrudan etkilediğini belirterek şu değerlendirmeyi yaptı:
"Motor bakımındaki darboğazlar havayolu operasyonlarını ciddi şekilde aksatıyor. Yeni nesil dar gövdeli uçak filosu büyüdükçe gerekli adımlar atılmazsa bu sorun daha da ağırlaşacak."
Walsh, yalnızca bakım kapasitesinin artırılmasının yeterli olmayacağını, havayollarının yedek parçalara daha kolay erişebilmesi, bağımsız bakım kuruluşlarının desteklenmesi ve satış sonrası pazarda rekabetin artırılması gerektiğini söyledi.
IATA'DAN DÖRT KRİTİK ÇAĞRI
IATA, havacılık sektöründeki tedarik zinciri krizinin aşılması için dört temel öncelik belirledi:
- Tedarik zincirinde daha fazla şeffaflık sağlanması,
- Satış sonrası bakım pazarının bağımsız MRO kuruluşlarına açılması,
- Dijitalleşme, veri paylaşımı ve yapay zekâ kullanımının yaygınlaştırılması,
- Bakım teknisyeni yetiştirilmesi ve insan kaynağının güçlendirilmesi.
HAVA YOLLARINA MALİYETİ 11 MİLYAR DOLAR
IATA'ya göre uçak teslimatlarındaki gecikmeler, motor sorunları, parça eksiklikleri ve bakım kapasitesindeki yetersizlikler nedeniyle havayollarının 2025 yılı maliyeti en az 11 milyar dolar olacak.
Kuruluş ayrıca küresel uçak sipariş backlogunun 18 bin uçağın üzerine çıktığını, dünya ticari uçak filosunun ortalama yaşının ise 15,2 yıl ile tarihi zirveye ulaştığını açıkladı.
710 BİN YENİ TEKNİSYENE İHTİYAÇ VAR
IATA, önümüzdeki 20 yılda sektörün bakım ihtiyacını karşılayabilmek için yaklaşık 710 bin yeni uçak bakım teknisyenine ihtiyaç duyulacağını belirtti.
Kuruluş, üreticiler, havayolları, bakım merkezleri, kiralama şirketleri ve düzenleyici otoritelerin daha rekabetçi, şeffaf ve sürdürülebilir bir bakım ekosistemi oluşturmak için birlikte hareket etmesi gerektiğinin altını çizdi.
