ABD-İsrail-İran hattında yaşanan savaşın etkileri ateşkese rağmen sürerken, kriz bu kez havacılık sektörünü vurdu. Avrupa genelindeki havalimanları jet yakıtı tedarikinde ciddi sıkıntılarla karşı karşıya kalırken, sektör temsilcileri kritik bir uyarı yaptı.
Airports Council International Europe (ACI Europe), Avrupa Birliği yetkililerine gönderdiği mektupta parafin (jet yakıtı) rezervlerinin hızla azaldığını ve askeri hareketliliğin tedarik zincirini ciddi şekilde zorladığını bildirdi. ACI Europe Genel Direktörü Olivier Jankovec, durumun beklenenden daha kritik olduğunu belirterek özellikle yaz sezonunda uçuş programlarının risk altına girdiğini ifade etti.
Uzmanlara göre dünya jet yakıtı arzının yaklaşık yüzde 40’ı Hürmüz Boğazı üzerinden sağlanıyor. Bölgedeki aksaklıkların sürmesi halinde Avrupa’daki bazı ülkelerin mevcut yakıt stoklarının yalnızca 8 ila 10 gün yetecek seviyede olduğu ve sonrasında karne uygulamasına geçilebileceği belirtiliyor.
Nitekim İtalya’da bazı havalimanlarının şimdiden acil önlemler kapsamında yakıt kullanımını sınırlamaya başladığı bildirildi. Ateşkese rağmen fiyatların düşmemesi de krizin boyutunu ortaya koyuyor. Jet yakıtı fiyatı ton başına yaklaşık 1.573 dolara çıkarak çatışma öncesine göre iki katına ulaştı.
Öte yandan Basra Körfezi’nde yaklaşık 170 milyon varil petrolün sevkiyat için beklediği, Hürmüz’deki yoğunluğun ise henüz giderilemediği ifade ediliyor. Bu durum, enerji ve lojistik zincirinde ciddi baskı oluşturuyor.
ACI Europe, Avrupa Komisyonu’na gönderdiği çağrıda, jet yakıtı için ortak satın alma mekanizması dahil olmak üzere olağanüstü önlemlerin devreye alınmasını önerdi. Ayrıca rafinerilere jet yakıtı üretimini önceliklendirecek düzenlemeler getirilmesi gerektiği vurgulandı.
Artan maliyetlerin havayolu şirketlerini sefer azaltmaya zorladığına dikkat çekilirken, bunun özellikle turizme dayalı ekonomiler üzerinde ciddi olumsuz etkiler yaratabileceği ifade ediliyor.
Krizin etkileri tarım sektörüne de yansımış durumda. Fransa, yükselen akaryakıt ve gübre maliyetleri nedeniyle çiftçilere yönelik 20 milyon euroluk ek destek paketi açıkladı. Yetkililer, Orta Doğu’daki gerilimin Avrupa ekonomisinin birçok alanını doğrudan etkilediğine dikkat çekiyor.