Astronomlar, ötegezegen araştırmalarında dikkat çekici olabilecek yeni bir gezegen adayının izine ulaştı.

HD 156295 b adı verilen aday, Dünya’dan yaklaşık 140 ışık yılı uzaklıkta bulunan ve Güneş’ten çok daha sıcak olan HD 156295 yıldızının çevresinde dönüyor olabilir.

Ancak bilim insanları keşif konusunda henüz temkinli. Tespit edilen sinyalin gerçekten bir gezegenden kaynaklanma olasılığının yüzde 50’nin biraz üzerinde olduğu hesaplanıyor. Bu nedenle HD 156295 b henüz doğrulanmış bir ötegezegen değil.

Güneş’ten 9 kat daha parlak

Sistemin merkezindeki HD 156295, Güneş’ten daha büyük, mavimsi-beyaz renkte bir A tipi yıldız.

Yüzey sıcaklığı yaklaşık 7 bin 500 santigrat derece olan yıldızın Güneş’ten yaklaşık dokuz kat daha parlak olduğu belirtiliyor.

HD 156295 aynı zamanda bir Delta Scuti değişken yıldızı. Bu yıldızların parlaklıkları belirli titreşimlerle değişiyor ve söz konusu titreşimler astronomlara çevrelerindeki görünmeyen gök cisimlerini araştırmak için farklı bir yöntem sunuyor.

TESS verilerindeki küçük sapma dikkat çekti

Araştırmacılar, NASA’nın TESS uzay teleskobu tarafından gözlemlenen yaklaşık 16 bin 500 Delta Scuti yıldızının verilerini analiz etti.

Çalışmada klasik transit yönteminden farklı olarak “titreşim zamanlaması” adı verilen teknik kullanıldı.

Yıldızın düzenli titreşimlerinin Dünya’ya ulaşma zamanlarında meydana gelen son derece küçük değişiklikler incelendi.

Bir yıldızın çevresinde büyük bir gezegen bulunması halinde yıldız ve gezegen ortak kütle merkezlerinin çevresinde hareket ediyor. Bu hareket nedeniyle yıldızdan gelen düzenli sinyaller Dünya’ya çok küçük miktarlarda erken veya geç ulaşabiliyor.

HD 156295 verilerinde de bu tür periyodik bir değişim tespit edildi.

Jüpiter’in 6,3 katı olabilir

Hesaplamalar doğruysa HD 156295 b oldukça büyük bir dünya.

Gezegen adayının kütlesinin Jüpiter’in yaklaşık 6,3 katı, yıldızına uzaklığının ise yaklaşık 3,9 astronomik birim olduğu tahmin ediliyor.

Bir astronomik birim, Dünya ile Güneş arasındaki ortalama mesafeye karşılık geliyor.

HD 156295 b’nin yıldızı etrafındaki tek bir turunu tamamlamasının yaklaşık 2 bin 200 gün, yani yaklaşık 6 Dünya yılı sürdüğü hesaplanıyor.

Yaşanabilir bölgede ama yaşanabilir olmayabilir

Keşfi sıra dışı hale getiren nokta ise gezegen adayının yıldızının yaşanabilir bölgesinin dış kesimlerinde bulunması.

HD 156295 b’nin yıldızından aldığı ışınımın, Dünya’nın Güneş’ten aldığı miktarın yaklaşık yüzde 60’ına karşılık geldiği hesaplanıyor.

Ancak “yaşanabilir bölge” ifadesi gezegende yaşam bulunduğu anlamına gelmiyor. Bu tanım yalnızca uygun atmosfer ve çevresel koşulların bulunması halinde sıvı suya izin verebilecek yörünge aralığını ifade ediyor.

Üstelik tahmini kütlesi, HD 156295 b’nin Dünya gibi kayalık bir gezegenden ziyade dev bir gaz gezegeni olabileceğine işaret ediyor.

Doğrulanırsa bir ilk olabilir

HD 156295 b’nin varlığı bağımsız gözlemlerle doğrulanırsa sistem astronomi açısından önemli bir rekora sahip olabilir.

HD 156295, yaşanabilir bölgesinde gezegen bulunduğu bilinen en sıcak yıldız haline gelebilir.

Bununla birlikte araştırmacılar mevcut verilerin henüz kesin bir gezegen keşfi ilan etmek için yeterli olmadığının altını çiziyor.

Sekiz gizemli cisim daha tespit edildi

Araştırmada HD 156295 dışında sekiz farklı yıldız sisteminde daha yıldız altı cisimlere işaret edebilecek sinyaller bulundu.

Bilim insanları bu sekiz adayın gezegenden ziyade kahverengi cüce olma ihtimalinin daha yüksek olduğunu değerlendiriyor.

The Astrophysical Journal’da yayımlanan çalışma, özellikle klasik ötegezegen keşif yöntemlerinin uygulanmasının zor olduğu sıcak ve büyük yıldızların çevresindeki gök cisimlerini ortaya çıkarmak için yeni bir yöntem sunuyor.

HD 156295 b’nin doğrulanması halinde keşif, yalnızca sıra dışı bir gezegeni ortaya çıkarmakla kalmayacak; büyük ve sıcak yıldızların çevresinde dev gezegenlerin nasıl oluştuğuna ve varlıklarını nasıl sürdürebildiğine ilişkin yeni ipuçları da sağlayacak.