Samanyolu Galaksisi’nin merkezinde yapılan gözlemler, yeni bir hız rekorunu ortaya çıkardı.
Almanya’daki Max Planck Dünya Dışı Fizik Enstitüsü öncülüğündeki uluslararası araştırma ekibi, Şili’de bulunan Çok Büyük Teleskop Girişimölçeri’nden (VLTI) elde edilen verileri inceleyerek S301 adı verilen yıldızı tespit etti.
S301, Samanyolu’nun merkezinde bulunan ve Güneş’in yaklaşık 4,3 milyon katı kütleye sahip Sagittarius A* adlı süper kütleli kara deliğin çevresinde son derece dar ve eliptik bir yörüngede hareket ediyor.
Işık hızının yüzde 8’ini aşıyor
Yıldızın Sagittarius A* çevresindeki bir turunu tamamlaması yalnızca 8,7 yıl sürüyor.
Ancak S301’i sıra dışı yapan asıl özellik, kara deliğe en fazla yaklaştığı noktadaki hızı.
Yıldız, kara deliğin yakınından geçerken saniyede yaklaşık 25 bin kilometre hıza ulaşabiliyor. Bu değer, ışık hızının yüzde 8’inden fazlasına karşılık geliyor.
S301’in kara deliğe en yakın noktada Dünya ile Güneş arasındaki mesafenin yalnızca 12 katı kadar yaklaşması bekleniyor.
Einstein’ın teorisi için doğal laboratuvar
S301’in keşfi yalnızca yeni bir hız rekoru anlamına gelmiyor. Yıldızın olağanüstü yörüngesi, fizik dünyasının en önemli teorilerinden birinin test edilmesine de imkan sağlayabilir.
Einstein’ın Genel Görelilik Teorisi’ne göre kendi ekseni etrafında dönen son derece büyük kütleli bir cisim, çevresindeki uzay-zamanı da sürükleyebiliyor.
“Çerçeve sürüklenmesi” olarak bilinen bu etkinin, Sagittarius A* çevresinde hareket eden S301’in yörüngesinde küçük ancak ölçülebilir değişikliklere neden olması bekleniyor.
Araştırmacılar, önümüzdeki yaklaşık 10 yıllık gözlemler sonucunda bu sapmaların doğrudan ölçülebilecek seviyeye ulaşabileceğini değerlendiriyor.
Kara deliğin dönüş hızı ölçülebilir
S301’in hareketlerinin hassas biçimde takip edilmesi halinde bilim insanları, Sagittarius A*’ın kendi ekseni etrafındaki dönüşüne ilişkin önemli verilere ulaşabilecek.
Böylece Samanyolu’nun merkezindeki süper kütleli kara deliğin özelliklerinin şimdiye kadarki en hassas yöntemlerden biriyle incelenmesinin önü açılabilir.
Bir sonraki kritik geçiş 2031’de
Bilim insanları S301’in sıra dışı yörüngesinin geçmişte yaşanan kozmik bir olayın sonucu olabileceğini düşünüyor.
Senaryoya göre S301 başlangıçta bir ikili yıldız sisteminin parçasıydı. Sistem Sagittarius A*’a fazla yaklaştığında yıldızlardan biri büyük bir hızla uzaya savrulurken S301, kara deliğin güçlü kütleçekimine yakalanarak mevcut dar yörüngesine yerleşti.
Gökbilimcilerin takvimindeki en kritik tarih ise 2031.
S301’in bu tarihte Sagittarius A*’a bir sonraki en yakın geçişini gerçekleştirmesi bekleniyor. Yeni nesil teleskoplarla yapılacak hassas gözlemlerin, hem Samanyolu’nun merkezindeki kara deliğin özelliklerine hem de aşırı kütleçekimi altında fiziğin nasıl işlediğine ilişkin önemli sonuçlar ortaya koyabileceği değerlendiriliyor.