Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığına bağlı Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM), Türkiye’de hızla artan insansız hava aracı kullanımına yönelik kapsamlı bir düzenleme hazırladı.
Genel görüşe açılan yeni "İnsansız Hava Aracı Sistemleri Talimatı" taslağı kapsamında, Türk hava sahasında faaliyet gösteren İHA’ların daha güvenli, kontrollü ve izlenebilir şekilde operasyon gerçekleştirmesi hedefleniyor.
Tüm İHA uçuşları merkezden takip edilecek
Yeni düzenlemenin en dikkat çekici unsurlarından biri, İHA Takip ve Trafik Yönetim Sistemi (İHATTYS) olacak.
SHGM tarafından kurulacak sistem sayesinde kayıtlı insansız hava araçlarının anlık konumları ve uçuş durumları merkezi olarak takip edilebilecek. Ayrıca uçuş izinleri, onay süreçleri ve iptaller dijital ortamda kayıt altına alınacak.
Sistem aynı hava sahasını kullanmak isteyen birden fazla İHA arasında olası çakışmaları tespit ederek operatörleri önceden uyarabilecek.
İHA’lar üç kategoriye ayrılacak
Taslağa göre İHA operasyonları risk seviyelerine göre açık, özel ve sertifikalı olmak üzere üç ayrı kategori altında değerlendirilecek.
Sertifikalı kategoride yer alan İHA’lar; kalabalık alanlar üzerinde uçuş gerçekleştirebilecek, insan ve tehlikeli madde taşımacılığında kullanılabilecek. Bu kategorideki araçlar için SHGM tarafından uçuşa elverişlilik sertifikası düzenlenecek.
Yabancı İHA’lara 20 gün şartı
Türkiye’de operasyon yapmak isteyen yabancı tescilli İHA’lar için de yeni kurallar getiriliyor.
Buna göre yabancı operatörlerin, planlanan uçuşlardan en az 20 gün önce SHGM’ye başvurarak izin alması gerekecek. Acil durumlar, afetler veya kamu güvenliğini ilgilendiren özel durumlarda bu süre kısaltılabilecek.
Kamera taşıyan İHA’lara kayıt zorunluluğu
Açık kategoride faaliyet gösteren ve azami kalkış ağırlığı 500 gramın üzerinde olan veya kamera ve mikrofon gibi veri kaydı yapabilen sistemlere sahip İHA’lar için kayıt zorunluluğu getirilecek.
Sertifikalı kategorideki İHA’lar ile 150 kilogram ve üzerindeki araçlar ise SHGM Hava Aracı Sicili’ne tescil edilecek.
Kurallara uymayanlara yaptırım uygulanacak
Taslakta, izinsiz uçuşlar ve belirlenen hava sahalarının dışına çıkılması halinde idari para cezaları uygulanacağı belirtiliyor.
Emniyet denetimlerinde eksiklik tespit edilen operatörlerin faaliyet izinleri askıya alınabilecek veya iptal edilebilecek. Ayrıca suç teşkil eden durumlarda Cumhuriyet Başsavcılıklarına suç duyurusunda bulunulabilecek.
Terör ve mahremiyet vurgusu
Yeni düzenleme kapsamında İHA işletmecileri ve pilotları, araçların terör amaçlı veya yasa dışı kullanımını önlemek için gerekli tedbirleri almakla yükümlü olacak.
Mahremiyet ihlalleri konusunda ise doğrudan Türk Ceza Kanunu hükümleri uygulanacak. Açık ve özel kategorilerde İHA kullanacak uzaktan pilotlar için asgari yaş sınırı 16 olarak belirlendi.
Yeni sistemin hayata geçirilmesiyle birlikte Türkiye’de İHA operasyonlarının daha güvenli, daha kontrollü ve dijital olarak yönetilen bir yapıya kavuşması hedefleniyor.
