Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA) tarafından yayımlanan “Küresel Görünüm: Ticaret, Yapay Zekâ ve Enerji Dönüşümü” başlıklı rapor, 2026’ya giderken havacılık sektörünün bölgesel dengelerini ve küresel eğilimlerini ortaya koydu.
Rapora göre, Orta Doğu bölgesi en yüksek kar marjlarına ulaşırken, Asya-Pasifik yüzde 7,3’lük yolcu trafiği artışı beklentisiyle en hızlı büyüyen bölge konumunda bulunuyor. Latin Amerika’da yapısal iyileşme sinyalleri gözlenirken, Kuzey Amerika’da durgun iç talep ve operasyonel kısıtlar yeni zorluklar yaratıyor. Buna rağmen bölge, sektör kârlılığına önemli katkı sağlamayı sürdürüyor.
Avrupa’nın net kârında Türkiye etkisi
Raporda, Avrupa’nın en yüksek net kârı elde etmesinde Türkiye havacılık pazarının “olağanüstü performansının” belirleyici olduğu vurgulandı. Güçlü trafik hacmi, etkin hub yapısı, yüksek doluluk oranları ve gelir oluşturma kapasitesi Türkiye’yi Avrupa içinde ayrı bir konuma taşıdı.
Yolcu trafiğinde 2026 için yıllık bazda yüzde 4,9 büyüme öngörülürken, yüksek doluluk oranları, filo kullanımındaki artış ve yardımcı gelirlerdeki hızlı yükselişin hava yolu şirketlerinin görece sağlıklı kârlılığını korumasını sağlayacağı ifade edildi.
IATA, sektörün 2026 yılında 41 milyar dolar ile rekor düzeyde net kâr ve yüzde 3,9 seviyesinde istikrarlı bir net kar marjı elde edebileceğini öngörüyor. Ancak havayolu sektörünün halen düşük marjlı bir endüstri olmaya devam ettiğinin altı çiziliyor.
Hava kargo ve yapay zekâ ticareti
Raporda, hava kargonun özellikle yapay zekâ ile ilişkili yüksek değerli ve zamana duyarlı ürünlerin taşınmasında daha merkezi bir rol üstlendiği belirtildi. Çin’in ihracatını alternatif pazarlara yönlendirmesinde hava taşımacılığının kritik işlev gördüğü ifade edildi.
2026’da hava kargo trafiğinde yüzde 2,6 büyüme bekleniyor. Yapay zekâ yatırımları, e-ticarete doğru yapısal kayma ve yüksek değerli ürün talebi, kargoyu güçlü konumda tutuyor.
Ancak enerji dönüşümü tarafında artan veri merkezi elektrik talebinin, yenilenebilir enerji kaynakları üzerinde baskı oluşturduğu ve Sürdürülebilir Havacılık Yakıtı (SAF) için uygun maliyetli girdilerin teminini zorlaştırabileceği uyarısı yapıldı. Koordineli enerji politikaları olmaksızın, havacılığın karbonsuzlaşma sürecinin yavaşlayabileceği vurgulandı.
Mehmet Nane: “Türkiye stratejik bir merkez haline geldi”
Türkiye Özel Sektör Havacılık İşletmeleri Derneği (TÖSHİD) Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Nane, Türkiye’nin küresel havacılıktaki rolünün uzun yıllara dayanan stratejik birikimin sonucu olduğunu belirtti.
Türkiye’nin coğrafi avantajını operasyonel verimlilik, güçlü filo planlaması ve rekabetçi maliyet yapısıyla birleştirdiğini ifade eden Mehmet T. Nane, artan yolcu talebi, genişleyen dış hat ağı ve transfer yolcu ivmesinin finansal performansın temelini oluşturduğunu söyledi.
Mehmet Nane, 2003 yılında alınan kamu politikası kararlarının sektörde yapısal dönüşüm başlattığını belirterek, iç ve dış hat yolcu vergilerinin düşürülmesi ile yurt dışı uçuşlarda yakıt üzerinden KDV alınmamasının maliyet yapısını önemli ölçüde rahatlattığını vurguladı.
“Hedefimiz, Türkiye’yi yalnızca güçlü bir pazar değil, küresel havacılık ekosistemine yön veren stratejik merkez olarak konumlandırmaktır” diyen Nane, sürdürülebilir büyüme ve dijitalleşmenin bu süreçte kritik rol oynadığını ifade etti.
