NASA’nın TESS uydusu ile Arizona’daki yer tabanlı teleskoplardan elde edilen veriler kullanılarak tespit edilen GJ 523b, gökbilim dünyasında dikkatleri üzerine çekti.
Gezegen, Dünya’dan yaklaşık 23 kat daha büyük kütleye sahip olmasına karşın çapı Dünya’nın yalnızca yaklaşık 2,5 katı seviyesinde. Bu özellik, GJ 523b’nin son derece yoğun bir yapıya sahip olduğunu gösteriyor.
Yaklaşık 170 milyon yıllık genç bir gezegen sisteminde bulunan GJ 523b, yıldızının çevresindeki bir turunu yaklaşık 18 günde tamamlıyor.
Gaz devi olması bekleniyordu
Keşfi sıra dışı hale getiren en önemli özellik ise gezegenin bu kadar büyük bir kütleye rağmen kalın bir gaz tabakasına sahip olmaması.
Mevcut gezegen oluşum modellerine göre Dünya’nın yaklaşık 20 katı veya daha fazla kütleye ulaşan kayalık çekirdeklerin çevrelerindeki gazı hızla toplamaları ve zaman içerisinde Jüpiter veya Satürn benzeri gaz devlerine dönüşmeleri bekleniyor.
GJ 523b ise bu beklentinin dışında kaldı.
Devasa kütlesine rağmen yoğun ve büyük ölçüde kayalık yapısını koruyan gezegen, bilim insanlarını bu tür gezegenlerin nasıl oluşabileceği konusunda yeni açıklamalar aramaya yöneltti.
İki dev gezegen çarpışmış olabilir
Araştırmacılar GJ 523b’nin sıra dışı yapısını açıklayabilecek iki temel senaryo üzerinde duruyor.
İlk ihtimale göre gezegen başlangıçta kalın bir atmosfere sahipti ancak daha sonraki süreçte atmosferinin büyük bölümünü kaybetti.
Dikkat çeken diğer senaryo ise dev bir gezegen çarpışması.
Bu teoriye göre sistemin oluşumunun erken dönemlerinde iki büyük gezegen çarpışmış olabilir. Şiddetli çarpışma sırasında gezegenlerin gaz katmanlarının önemli bölümü uzaya savrulurken, geride birleşmiş ve olağanüstü yoğunluğa ulaşmış dev bir kayalık gezegen kalmış olabilir.
Gezegen oluşum teorilerini değiştirebilir
Gökbilimciler şimdi GJ 523b gibi aşırı yoğun mega-Dünyaların evrende çok nadir görülen istisnalar mı, yoksa henüz yeterince gözlemlenememiş yeni bir gezegen sınıfının üyeleri mi olduğunu araştırıyor.
Henüz hakem değerlendirmesi sürecindeki çalışmanın doğrulanması ve benzer ötegezegenlerin keşfedilmesi halinde, kayalık gezegenlerin hangi büyüklüğe kadar oluşabileceğine ilişkin mevcut teorilerin yeniden değerlendirilmesi gerekebileceği belirtiliyor.