Azerbaycan, Aralık 2024’te yaşanan ve 38 kişinin hayatını kaybettiği yolcu uçağı kazası nedeniyle Rusya’ya karşı uluslararası dava açmaya hazırlanıyor. Açıklama, Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev tarafından 19 Temmuz 2025 tarihinde Hankendi’de düzenlenen Küresel Medya Forumu’nda yapıldı.
"Olayın Gerçekleri Gün Gibi Ortada"
Cumhurbaşkanı Aliyev, kazadan bu yana geçen yedi aya rağmen Rusya’dan net bir açıklama alınamadığını belirterek, “Olayın nasıl gerçekleştiğini biliyoruz ve bunu kanıtlayabiliriz. Daha da önemlisi, Rus yetkililerin de gerçeği bildiğine inanıyoruz” dedi.
Aliyev, Azerbaycan Başsavcılığı'nın Rusya Soruşturma Komitesi’ne çok sayıda resmi talepte bulunduğunu, ancak tek yanıtın “soruşturmanın sürdüğü” yönünde olduğunu vurguladı. Azerbaycan şimdi Rusya’dan resmi sorumluluk kabulü, olayla ilgili sorumluların cezalandırılması ve mağdurların ailelerine, yaralılara ve kaybedilen uçağa tam tazminat ödenmesini talep ediyor.
Kaza ve Şüpheli Bulgular
Kaza, 25 Aralık 2024’te meydana geldi. Azerbaycan Hava Yolları’na (AZAL) ait Embraer E-190 tipi yolcu uçağı (kuyruk numarası: 4K-AZ65), Bakü’den Çeçenistan’ın başkenti Grozni’ye gitmekteydi. J2-8243 sefer sayılı uçuş, rotasından saparak Hazar Denizi üzerinde Kazakistan’daki Aktau Uluslararası Havalimanı yakınlarında düştü. Uçak çarpma anında parçalanırken; kaptan pilot, yardımcı pilot, kıdemli kabin memuru ve 35 yolcu yaşamını yitirdi. 29 kişi ise kazadan sağ kurtuldu.
Resmî inceleme raporunda uçağın gövdesinde, özellikle kuyruk bölümünde, dış etkili hasar izlerine rastlandığı bildirildi. Hasar, hava savunma sistemlerinden atılan bir füzenin şarapnel parçalarının neden olduğu deliklerle örtüşüyordu. Rapora göre uçak, doğrudan isabet almasa da, yakınına düşen bir füzenin patlamasıyla hayati sistemlerin devre dışı kalması sonucu düşmüş olabilir.
Füze Parçası ve Rus Savunma Sistemi İddiası
Azerbaycanlı soruşturmacıların, olay yerinden Rus yapımı Pantsir-S hava savunma füzesine ait bir şarapnel parçası bulduğu ileri sürüldü. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, olay günü hava savunma sistemlerinin aktif olduğunu doğrularken, Moskova yönetimi yaşananları “trajik bir kaza” olarak nitelendirdi ve sorumluluk kabul etmedi.
Aliyev ise bu tutuma tepki göstererek, “Uluslararası hukuk ve iyi komşuluk ilişkileri çerçevesinde beklenen taleplerimiz gayet açık. Asıl soru şu: Neden herhangi bir sorumlu devletin yapması gerekeni yapmadılar?” ifadelerini kullandı.
Azerbaycan’ın uluslararası dava hazırlıkları, önümüzdeki dönemde Kafkasya bölgesinde yeni bir diplomatik gerilimi tetikleyebilir. Özellikle düşen uçağın bir askeri sistem tarafından vurulmuş olabileceğine dair bulgular, olayın basit bir kaza değil, çok daha karmaşık bir diplomatik kriz olduğuna işaret ediyor.
