ABD ile İran arasındaki askeri gerilimin yeniden yükselmesi, Orta Doğu'da güvenlik risklerini artırırken enerji piyasalarında da yeni bir fiyat dalgasına neden oldu.
Özellikle Hürmüz Boğazı'ndaki ticari gemi trafiğinin düşük seviyelerde seyretmesi, küresel petrol ve LNG arzına ilişkin endişeleri yeniden gündemin ilk sıralarına taşıdı.
Reuters'ın Kpler verilerine dayandırdığı haberine göre perşembe günü Hürmüz Boğazı'ndan yalnızca dört emtia gemisinin geçişi gözlemlendi. Bu rakam son 10 günlük ortalama olan 15 geminin de oldukça altında kaldı. Savaş öncesinde ise boğazdan günlük yaklaşık 125 ticari gemi geçiyordu.
Petrol haftalık yüzde 6'nın üzerinde yükselişe yöneldi
Bölgedeki çatışmaların yeniden hız kazanması petrol fiyatlarını da yukarı taşıdı.
Brent petrol cuma günü 96 dolar civarında işlem görürken, fiyatlar haftalık bazda yüzde 6'nın üzerinde artışa yöneldi. Böylece petrol, temmuz ortasından bu yana en güçlü haftalık yükselişine hazırlanıyor.
Piyasaların temel endişesini, ABD-İran çatışmasının Hürmüz Boğazı'ndaki enerji taşımacılığını daha fazla sekteye uğratma ihtimali oluşturuyor.
İran, Kuveyt'teki ABD unsurlarını hedef aldığını açıkladı
Gerilim perşembe günü yeni saldırılarla tırmandı.
İran ordusu, Kuveyt'teki Ahmed el-Cabir Hava Üssü'nde bulunan ABD unsurlarını füze ve insansız hava araçlarıyla hedef aldığını açıkladı.
Kuveyt ordusu ise İran kaynaklı füze ve İHA saldırılarına karşı hava savunma sistemlerinin devreye girdiğini ve gelen tehditlerin önlendiğini bildirdi.
ABD'li bir yetkili de saldırılar sonucunda bölgede Amerikan güçlerinin bulunduğu herhangi bir askeri tesisin vurulmadığını açıkladı.
BAE'deki üs için karşılıklı açıklamalar
İran, Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki El Minhad Hava Üssü'nü de hedef aldığını öne sürdü.
Ancak BAE Savunma Bakanlığı daha önce El Minhad Hava Üssü'nün vurulduğuna ilişkin haberleri açık şekilde yalanlayarak söz konusu iddiaların gerçeği yansıtmadığını duyurmuştu.
Bu nedenle İran'ın üsleri vurduğu yönündeki açıklamalar ile sahadaki sonuçların birbirinden ayrılması gerekiyor. ABD tarafı da son saldırılarda Amerikan askerlerinin konuşlu olduğu tesislerin isabet almadığını bildiriyor.
Düğün saldırısı gerilimi daha da artırdı
Yeni saldırı dalgasının arka planında İran'ın güneyindeki Kuhestak'ta bir düğün sırasında meydana gelen ölümcül saldırı da bulunuyor.
İranlı yetkililer saldırıdan ABD'yi sorumlu tutarken, olayda sivillerin hayatını kaybettiği ve onlarca kişinin yaralandığı bildirildi. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı ise olayla ilgili inceleme yürütüyor.
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Washington'ın olayı araştırdığını doğrularken İran devlet medyasından gelen ilk bilgilere şüpheyle yaklaştığını söyledi.
İran tarafı ise saldırının karşılıksız bırakılmayacağını açıkladı.
Hürmüz küresel piyasaların kilit noktası
Askeri gerilimin küresel ekonomi açısından en kritik boyutunu Hürmüz Boğazı oluşturuyor.
Boğazdaki ticari trafiğin savaş öncesindeki seviyelerin çok altında kalması, petrol ve LNG sevkiyatında alternatif yöntemlerin kullanılmasına neden oluyor. Katar ve BAE'den yüklenen bazı LNG kargolarında Hürmüz dışında gemiden gemiye transfer yöntemine başvurulduğu bildirildi.
ABD ise İran'a yönelik deniz ablukasını sürdürüyor. CENTCOM, 2 Eylül itibarıyla 86 ticari geminin rotasının değiştirildiğini, üç geminin etkisiz hale getirildiğini ve iki gemiye kontrol amacıyla çıkıldığını açıkladı.
Enerji piyasasının gözü Hürmüz’de
Gelinen noktada çatışmanın yalnızca askeri sonuçları değil, petrol fiyatları, yakıt maliyetleri, deniz taşımacılığı ve dolayısıyla havacılık sektörünün maliyetleri açısından yaratacağı etkiler de yakından izleniyor.
Hürmüz'deki gemi trafiğinin düşük seyretmesi ve ABD ile İran arasındaki karşılıklı saldırıların yeniden başlaması, enerji arzına ilişkin risk primini yükseltiyor. Reuters'ın verileri, petrolün bu hafta yüzde 6'nın üzerinde değer kazanma yolunda olduğunu gösteriyor.
