Avrupa'nın gelecekteki hava gücünü şekillendirmesi beklenen ve yaklaşık 100 milyar avroluk bütçesiyle kıtanın en büyük savunma projelerinden biri olarak gösterilen Yeni Nesil Hava Muharebe Sistemi (Future Combat Air System - FCAS) projesi iptal edildi.
Alman Haber Ajansı'nın (DPA) hükümet kaynaklarına dayandırdığı habere göre, Almanya Başbakanı Friedrich Merz ile Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, geçtiğimiz hafta Karadağ'da düzenlenen Avrupa Birliği-Batı Balkanlar Zirvesi kapsamında yaptıkları görüşmede projeyi sonlandırma konusunda mutabakata vardı.
Avrupa'nın en büyük savunma projelerinden biriydi
FCAS yalnızca yeni nesil bir savaş uçağının geliştirilmesini değil, aynı zamanda insanlı savaş uçağıyla birlikte görev yapacak silahlı ve silahsız insansız hava araçları, sensör ağları ve gelişmiş veri paylaşım sistemlerinden oluşan entegre bir hava muharebe ekosistemini kapsıyordu.
Projenin 2040 yılından itibaren Fransa Hava Kuvvetleri'nin kullandığı Rafale savaş uçakları ile Almanya ve İspanya'nın envanterindeki Eurofighter Typhoon'ların yerini alması planlanıyordu.
Airbus ve Dassault arasındaki anlaşmazlıklar aşılamadı
Savunma uzmanlarına göre projenin başarısızlığa uğramasının en önemli nedenlerinden biri, projeyi yürüten şirketler arasındaki derin görüş ayrılıkları oldu.
Almanya ve İspanya'yı temsil eden Airbus ile Fransa'nın savunma devi Dassault Aviation arasında teknoloji paylaşımı, fikri mülkiyet hakları, patentler ve liderlik rolü konularında uzun süredir devam eden anlaşmazlıklar yaşanıyordu.
Merz ve Macron'un aylar boyunca bu sorunları çözmek için girişimlerde bulunduğu ancak tarafların ortak noktada buluşamadığı belirtiliyor.
Askeri ihtiyaçlar da farklılaştı
Projeyi çıkmaza sürükleyen bir diğer unsur ise Almanya ve Fransa'nın farklı askeri öncelikleri oldu.
Fransa, yeni savaş uçağının ülkenin nükleer caydırıcılık stratejisinin bir parçası olmasını ve uçak gemilerinde görev yapabilecek şekilde tasarlanmasını talep etti.
Almanya ise daha farklı operasyonel ihtiyaçlara odaklandı.
Başbakan Friedrich Merz'in son dönemde 6'ncı nesil insanlı savaş uçağı geliştirilmesinin Almanya açısından ne kadar gerekli olduğunu sorguladığı ve Berlin'in Fransız taleplerine ihtiyaç duymadığını açıkça dile getirdiği belirtiliyor.
Avrupa savunma sanayisi için önemli bir darbe
Analistler, FCAS'ın iptal edilmesinin Avrupa'nın ortak savunma projelerinde yaşadığı yapısal sorunları bir kez daha ortaya koyduğunu değerlendiriyor.
Son yıllarda artan güvenlik tehditleri nedeniyle askeri kapasitesini yeniden güçlendirmeye çalışan Avrupa'nın, büyük ölçekli ortak projelerde siyasi irade ile sanayi çıkarlarını dengelemekte zorlandığı ifade ediliyor.
Gelecekte yeni modeller gündeme gelebilir
FCAS'ın iptaliyle birlikte Avrupa'nın gelecekteki hava üstünlüğü stratejisinin nasıl şekilleneceği merak konusu oldu.
Uzmanlar, Almanya ve Fransa'nın farklı projelere yönelmesinin ya da mevcut savaş uçağı platformlarını daha ileri teknolojilerle modernize etmelerinin gündeme gelebileceğini değerlendiriyor.
Özellikle insansız sistemlerin ve yapay zeka destekli muharebe ağlarının ön plana çıkması, Avrupa'nın gelecekteki hava gücü planlamasında yeni yaklaşımları beraberinde getirebilir.
