Uluslararası Stratejik Araştırmalar Enstitüsü'nün (IISS) hazırladığı yeni rapor, Rusya'nın Avrupa genelindeki kritik askeri ve nükleer tesislere yönelik uzun soluklu bir insansız hava aracı (İHA) gözetleme kampanyası yürüttüğü iddiasını gündeme taşıdı.
Rapora göre Kremlin, 18 aydan uzun süredir gölge filoya ait ticari gemilerden havalandırıldığı değerlendirilen İHA'larla başta Birleşik Krallık, Fransa, Belçika ve Hollanda olmak üzere birçok ülkedeki askeri üsler ve nükleer tesisler üzerinde keşif faaliyetleri gerçekleştirdi.
144 olay incelendi
IISS'nin analizinde, 2024 sonlarından itibaren bir düzineden fazla ülkede meydana gelen 144 İHA olayı değerlendirildi.
Raporda, Rus istihbaratının faaliyetlerini "kayda değer bir cezasızlıkla" yürüttüğü belirtilirken, Avrupa ülkelerinin güvenlik kurumlarının bu tehdit karşısında hazırlıksız yakalandığı ifade edildi.
NATO'nun hava savunmasına eleştiri
Araştırmada, İHA'ların çok sayıda askeri üs ve havalimanı üzerinde tespit edilmesine rağmen Batılı orduların bu araçların hiçbirini ele geçiremediği veya etkisiz hale getiremediği kaydedildi.
IISS, bu durumu NATO'nun düşük irtifadan uçan küçük İHA'lara karşı hava savunmasındaki önemli bir zafiyet olarak değerlendirdi.
Raporda hedef alındığı belirtilen tesisler arasında;
- İngiltere'deki RAF Lakenheath Hava Üssü
- Fransa'nın Brittany bölgesindeki Île Longue nükleer denizaltı üssü
gibi stratejik öneme sahip askeri noktalar da yer aldı.
İHA'lar "karanlık seyir" yapan gemilerden kalktı iddiası
Rapora göre İHA'lar büyük olasılıkla açık denizde transponder sistemleri kapalı şekilde seyreden "gölge filo" gemilerinden havalandırıldı.
Bazı gemilerin ise Ukrayna savaşında geliştirilen yöntemlere benzer şekilde sinyal aktarıcı veya İHA kurtarma platformu olarak kullanıldığı değerlendirildi.
İddialara göre operasyonlar bir düzineden fazla NATO ülkesi ile İrlanda'yı kapsadı.
Hedef yalnızca askeri tesisler değil
Raporda, söz konusu faaliyetlerin yalnızca askeri keşifle sınırlı olmadığı belirtilerek Rusya'nın olası amaçları şu şekilde sıralandı:
- Nükleer tesislerin gözetlenmesi,
- Askeri lojistik ve tedarik zincirlerinin haritalandırılması,
- Genel keşif faaliyetleri,
- Ekonomik yıpratma,
- Psikolojik baskı oluşturma.
Olaylar 2025 sonbaharında zirve yaptı
Rapora göre Avrupa genelindeki İHA gözlemleri Eylül-Kasım 2025 döneminde zirveye ulaştı ve olay sayısı 30'un üzerine çıktı.
En fazla olayın Almanya'da kaydedildiği belirtilirken, Avrupa donanmalarının 2026 yılında bazı gölge filo gemilerine el koymaya başlamasının ardından İHA faaliyetlerinde azalma gözlendiği ifade edildi.
Raporda ayrıca, Eylül 2025'te Danimarka'da yaşanan ve Kopenhag Havalimanı dahil bazı havalimanlarının geçici olarak kapanmasına neden olan İHA olaylarına da dikkat çekildi.
Öte yandan, raporda yer alan değerlendirmeler bağımsız bir analiz niteliği taşıyor. Avrupa hükümetlerinin büyük bölümü olayların arkasında doğrudan Rusya'nın bulunduğunu resmen doğrulamazken, Moskova da söz konusu iddialara ilişkin kamuoyuna yapılmış bir açıklamada bulunmadı.