Mars araştırmalarının “kutsal kâsesi” olarak görülen Mars Örnek Getirme (MSR) misyonu, ABD Kongresi’nin bütçe kesintileri sonrası iptal edildi. NASA tarafından yürütülen ve European Space Agency ile ortak planlanan program, devasa maliyeti ve teknik karmaşıklığı nedeniyle rafa kaldırıldı.
İlk aşamada Perseverance keşif aracı Mars yüzeyinde titizlikle seçilmiş 33 örnek tüpünü toplamayı başarmıştı. Bu tüplerin Dünya’ya getirilip gelişmiş laboratuvarlarda incelenmesi, Mars’ın geçmişte yaşanabilir olup olmadığına dair kesin kanıtlar sunacaktı. Ancak maliyetin başlangıçta 11 milyar dolara yaklaşması, sonrasında 7 milyar dolar seviyesine çekilmeye çalışılmasına rağmen Kongre tarafından yüksek bulunması, projenin kaderini belirledi.
İptal kararıyla birlikte Mars yüzeyinde bırakılan örneklerin akıbeti belirsizliğe girdi. NASA cephesinde alternatif, daha düşük maliyetli seçenekler tartışılsa da kısa vadede programın yeniden canlandırılması beklenmiyor.
Yarışta Çin öne geçebilir
MSR’nin durdurulması, Mars’tan örnek getiren ilk ülke olma yarışında Çin için önemli bir fırsat yarattı. Pekin yönetiminin daha sade bir “al ve getir” yaklaşımıyla benzer bir misyon planladığı biliniyor. NASA–ESA ortaklığının bilimsel derinliğiyle kıyaslandığında daha sınırlı olsa da, ABD’nin bıraktığı boşluk Çin’in bu alanda ilk olma ihtimalini güçlendiriyor.
Uzmanlara göre MSR’nin iptali, Mars bilimi açısından büyük bir kayıp. Ancak aynı zamanda, küresel uzay yarışında dengelerin yeniden şekillendiğinin de güçlü bir göstergesi.