Yapay zekâ teknolojilerinin küresel ölçekte hızla yayılması, devasa veri merkezlerinin ihtiyaç duyduğu elektrik miktarını da giderek artırıyor. ABD’de enerji tüketimi ve veri merkezlerinin çevresel etkileri tartışılırken, NASA Başkanı Jared Isaacman çözümün Dünya’nın dışında olabileceğini savundu.
Nexstar Media Group Washington muhabiri Vinay Simot’a konuşan Isaacman, veri merkezlerinin Dünya yörüngesine yerleştirilmesini önerdi.
Isaacman, Güneş’i “hazır bekleyen ücretsiz füzyon reaktörü” olarak nitelendirerek, yörüngedeki veri merkezlerinin kesintisiz güneş enerjisinden yararlanabileceğine dikkat çekti.
“Hem uzay hem yapay zekâ yarışını kazanabiliriz”
NASA Başkanı önerisini şu sözlerle dile getirdi:
“Veri merkezlerimizi alalım ve onları Dünya yörüngesine yerleştirelim. Orada bizim için hazır bekleyen ücretsiz füzyon reaktöründen yararlanalım ve bunu hem uzay hem de yapay zekâ yarışını kesin olarak kazanmak için kullanalım.”
Isaacman, kısa süre önce katıldığı “Pod Force One” adlı podcast yayınında da yörüngede veri merkezi kurulması fikrini gündeme getirmiş ve bunu “fantastik bir çözüm” olarak değerlendirmişti.
Elon Musk da bu fikre sıcak bakıyor
Isaacman’a göre uzay sektörünün önde gelen isimleri de veri merkezlerinin gelecekte Dünya yörüngesine taşınabileceği görüşünü paylaşıyor.
NASA Başkanı, SpaceX CEO’su Elon Musk dahil sektördeki bazı isimlerin bu yaklaşım konusunda benzer düşüncelere sahip olduğunu ifade etti.
Yörüngede kurulacak veri merkezlerinin en önemli potansiyel avantajlarından biri, yüksek miktardaki elektrik ihtiyacının güneş enerjisiyle karşılanabilmesi olarak gösteriliyor.
Bununla birlikte böyle bir sistemin hayata geçirilmesi; fırlatma maliyetleri, radyasyona dayanıklı donanım, veri aktarım kapasitesi, gecikme süreleri, bakım-onarım ve özellikle yüksek performanslı bilgisayar sistemlerinin soğutulması gibi ciddi mühendislik sorunlarının çözülmesini gerektiriyor.
Yapay zekâ enerji talebini büyütüyor
Isaacman’ın çıkışı, ABD’de yapay zekâ altyapısının elektrik şebekeleri üzerindeki yükünün giderek daha fazla tartışıldığı bir dönemde geldi.
Yapay zekâ modellerinin eğitilmesi ve çalıştırılması için kullanılan yüksek performanslı işlemciler, geleneksel veri merkezlerine kıyasla oldukça yüksek enerji ve soğutma kapasitesi gerektiriyor. Yeni veri merkezi yatırımlarının hızlanması bazı bölgelerde elektrik fiyatları ve çevresel etkiler konusunda tartışmaları da beraberinde getiriyor.
Bazı ABD eyaletlerinde yeni veri merkezi projelerinin geçici olarak sınırlandırılması yönünde çağrılar yapılırken, ABD Çevre Koruma Ajansı Başkanı Lee Zeldin, bu tür kısıtlamaların ABD'nin Çin ile yürüttüğü yapay zekâ rekabetini olumsuz etkileyebileceğini savunuyor.
Veri merkezlerinin yeni adresi yörünge olabilir mi?
Uzay tabanlı veri merkezleri bugün için büyük ölçüde geliştirme ve fizibilite aşamasındaki bir yaklaşım olsa da yeniden kullanılabilir roketlerin fırlatma maliyetlerini düşürmesi, yüksek kapasiteli uydu iletişim sistemlerinin gelişmesi ve yapay zekânın enerji ihtiyacının hızla yükselmesi bu fikri giderek daha fazla gündeme taşıyor.
Isaacman’ın önerisi hayata geçirilebilirse, gelecekte Dünya yörüngesi yalnızca iletişim, gözlem ve navigasyon uydularına değil, yapay zekâ hesaplamalarının gerçekleştirildiği dev yörünge veri merkezlerine de ev sahipliği yapabilir.