Avrupa Birliği Havacılık Emniyeti Ajansı (EASA), Avrupa’daki sivil havacılık sisteminin nasıl işlediğine ve ulusal otoritelerle yürütülen iş birliğine ilişkin kapsamlı bir makale yayımladı. Ajans, Avrupa semalarındaki güvenli uçuş operasyonlarının merkezinde EASA ile Ulusal Havacılık Otoriteleri’nin (NAA) koordineli çalışmasının bulunduğunu vurguladı.
EASA’nın değerlendirmesine göre Avrupa’daki havacılık sistemi, pilotlardan kabin ekiplerine, hava trafik kontrolörlerinden bakım mühendislerine kadar çok sayıda profesyonelin uyum içinde çalıştığı bir yapı üzerine kurulu. Bu yapının güvenli şekilde işlemesi ise EASA’nın belirlediği kurallar ve ulusal havacılık otoritelerinin uyguladığı denetim mekanizmalarıyla sağlanıyor.
Avrupa’da 31 ulusal havacılık otoritesi görev yapıyor
EASA’ya göre Avrupa havacılık sisteminde toplam 31 EASA üyesi ülke bulunuyor ve her ülkede sivil havacılığı denetleyen bir Ulusal Havacılık Otoritesi görev yapıyor. Bu ülkeler arasında Avrupa Birliği’ne üye 27 ülkenin yanı sıra İzlanda, Lihtenştayn, Norveç ve İsviçre de yer alıyor.
Ancak havacılık otoritelerinin yapısı ülkeden ülkeye farklılık gösterebiliyor. Bazı ülkelerde tüm havacılık faaliyetleri tek bir kurum tarafından yürütülürken, bazı ülkelerde görevler birden fazla kurum arasında paylaşılabiliyor. Federal yönetim sistemine sahip ülkelerde ise bölgesel otoriteler de sürece dahil olabiliyor.
Lisans, sertifika ve denetim görevleri ulusal otoritelerde
Ulusal Havacılık Otoriteleri, sivil havacılık faaliyetlerinin düzenlenmesi ve denetlenmesinde kritik görevler üstleniyor. Pilot ve bakım personeli lisanslarının verilmesi, üretim ve bakım kuruluşlarının onaylanması, uçuşa elverişlilik süreçlerinin denetlenmesi gibi birçok görev bu kurumların sorumluluğunda bulunuyor.
Ticari hava yolu şirketlerine verilen Hava Operatörü Sertifikaları da çoğunlukla ulusal otoriteler tarafından düzenleniyor. Güvenlikle ilgili bir sorun ortaya çıktığında ise incelemeler yine bu kurumlar tarafından yürütülerek gerekli düzeltici adımlar atılıyor.
EASA kuralları belirliyor, ülkeler uyguluyor
Avrupa’daki havacılık sisteminde görev paylaşımı belirli bir prensip çerçevesinde yürütülüyor. EASA, havacılık kurallarını ve standartlarını belirleyen merkezi otorite olarak görev yaparken, bu kuralların uygulanması ve denetlenmesi büyük ölçüde ulusal otoriteler tarafından gerçekleştiriliyor.
Bu model Avrupa Birliği’nin “yetkinin en uygun seviyede kullanılması” ilkesine dayanıyor. Bu kapsamda düzenlemeler EASA tarafından hazırlanırken, lisanslandırma ve sertifikasyon işlemlerinin önemli bir bölümü ulusal seviyede yürütülüyor.
Sertifikalar tüm Avrupa’da geçerli
Avrupa havacılık sisteminin temel unsurlarından biri de karşılıklı sertifika tanıma sistemi. Bir EASA üyesi ülkede verilen lisans veya sertifikalar, diğer tüm EASA ülkelerinde de geçerli kabul ediliyor.
Bu uygulama sayesinde uçakların, parçaların ve havacılık hizmetlerinin Avrupa genelinde güvenli ve kesintisiz şekilde dolaşımı sağlanıyor.
Güvenlik verileri ortak sistemde toplanıyor
EASA ile ulusal otoriteler arasındaki iş birliğinin önemli bir boyutunu da güvenlik verilerinin paylaşımı oluşturuyor. Ulusal otoriteler kendi ülkelerinde meydana gelen olay ve incident raporlarını EASA’nın merkezi veri tabanına aktarıyor.
EASA bu verileri analiz ederek güvenlik eğilimlerini belirliyor ve gerekli durumlarda tavsiyeler veya direktifler yayımlıyor. Böylece Avrupa genelinde havacılık güvenliği sürekli olarak izlenip geliştiriliyor.
Drone ve uçak sertifikasyonunda görev paylaşımı
Drone operasyonları da EASA ile ulusal otoriteler arasındaki iş birliğinin öne çıktığı alanlardan biri. Drone operatörleri faaliyet gösterdikleri ülkedeki ulusal havacılık otoritesine kayıt yaptırırken, operasyonların denetimi ulusal kurumlar tarafından yürütülüyor. EASA ise bu alandaki genel düzenlemeleri belirliyor.
Uçak sertifikasyonu alanında ise yeni uçak tiplerinin onayı ve büyük tasarım değişiklikleri doğrudan EASA tarafından gerçekleştiriliyor. Buna karşılık bakım kuruluşları ve eğitim organizasyonlarının denetimi gibi birçok süreç ulusal otoriteler tarafından yürütülüyor.
EASA, ulusal havacılık otoriteleri ile kurulan bu koordinasyon modelinin Avrupa’daki uçuş güvenliğinin temel unsurlarından biri olduğunu vurgularken, merkezi standartlar ile yerel uzmanlığın birleşmesi sayesinde havacılık sisteminin yüksek güvenlik seviyesinde çalışmaya devam ettiğini belirtti.