Küresel havacılık sektörü teslimat gecikmeleri ve tedarik zinciri sorunlarıyla mücadele ederken, Çinli uçak üreticisi Comac, dünyanın en hızlı büyüyen havacılık pazarı olarak görülen Asya-Pasifik’te kendisini Boeing ve Airbus’a alternatif bir oyuncu olarak konumlandırmaya çalışıyor.
Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği’nin (IATA) Genel Direktörü Willie Walsh, Comac’ın zaman içinde küresel ölçekte rekabet edebilecek bir üretici haline geleceğini belirterek, önümüzdeki 10-15 yıl içinde Boeing ve Airbus’ın yanında Comac’ın da önemli bir oyuncu olarak anılacağını öngördü.
Teslimat gecikmeleri pazarı zorluyor
Analistler, Asya-Pasifik bölgesinde yeni bir uçak üreticisine duyulan ihtiyacın giderek arttığına dikkat çekiyor. Bölgedeki havayolu şirketleri, Boeing ve Airbus’taki teslimat gecikmeleri, motor tedarikindeki sıkıntılar ve genel tedarik zinciri darboğazları nedeniyle ciddi baskı altında bulunuyor. Gümrük tarifeleri ve ticari gerilimler de üretim sürecindeki belirsizlikleri artırarak havayollarının büyüme planlarını etkiliyor.
IATA verilerine göre, küresel taşıyıcılar yeni uçak teslimatları için her zamankinden daha uzun süre beklemek zorunda kalıyor. Bu durum, filo yaş ortalamalarının yükselmesine ve yakıt verimliliği düşük eski uçakların daha uzun süre hizmette kalmasına yol açıyor. Artan yakıt tüketimi ise operasyon maliyetlerini yukarı çekiyor.
Asya-Pasifik’te kullanım ve yeni siparişler
Çin iç pazarında halihazırda aktif hizmette olan 150’nin üzerinde Comac uçağı bulunuyor. Şirketin uçakları, Çin dışındaki ilk adımlar kapsamında Laos, Endonezya ve Vietnam’da da uçuş gerçekleştiriyor. Bölgedeki genişleme planları çerçevesinde Brunei merkezli GallopAir’in Comac’tan büyük ölçekli sipariş verdiği, Kamboçya’nın ise yaklaşık 20 uçak almayı planladığı belirtiliyor.
Avrupa sertifikası kritik eşik
Comac, Asya-Pasifik’teki büyümesinin yanı sıra Avrupa pazarına giriş için Avrupa Havacılık Emniyeti Ajansı’ndan sertifika almak amacıyla çalışmalarını sürdürüyor. Düzenleyici süreç kapsamında C919 uçağına yönelik test uçuşları devam ederken, Avrupa sertifikasyonunun 2028 ile 2031 yılları arasında tamamlanabileceği tahmin ediliyor. Uzmanlar, şirketin bu süreçte teknik ve operasyonel engellerle karşı karşıya olduğunu vurguluyor.
Rekabet sadece iki devle sınırlı değil
Comac’ın karşısındaki tek rakip Boeing ve Airbus değil. Brezilyalı üretici Embraer, özellikle düşük maliyetli havayollarından aldığı siparişlerle bölgedeki konumunu güçlendiriyor. Öte yandan Boeing ve Airbus, teslimat gecikmelerinin kademeli olarak azalmaya başladığına ilişkin sinyaller vererek Asya-Pasifik’teki güçlü varlıklarını koruma çabasında.
Sipariş rakamları tartışma konusu
Comac’ın sipariş portföyüne ilişkin veriler ise tartışma yaratmaya devam ediyor. Şirket, C919 modeli için binin üzerinde sipariş aldığını açıklasa da bugüne kadar teslim edilen uçak sayısının sınırlı düzeyde kaldığı görülüyor. Analistler, Comac’ın üretim altyapısı, tedarik zinciri yönetimi ve teslimat kapasitesi gibi temel sorunları çözmeden, sektörün köklü devlerinin bölgedeki hâkimiyetini kırmasının zor olacağı görüşünde birleşiyor.